طراحی و تولید ویروس های هدفمند برای درمان سرطان

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، در مراسم چهل وششمین سالگرد تشکیل جهاددانشگاهی که با حضور رئیس جمهور در دانشگاه علم و فرهنگ جهاددانشگاهی برگزار شد از طرح «طراحی، دستورزی و تولید ویروس های انکولایتیک با قابلیت تکثیر اختصاصی و هدفمند در سلول های سرطانی به منظور ویروس درمانی و ژن درمانی سرطان های صعب العلاج» رونمایی شد.

این طرح توسط گروه پژوهشی توسعه فناوری درمان های پیشرفته در سرطان پژوهشگاه ملی سرطان جهاددانشگاهی و به مدیریت دکتر رامین صرامی فروشانی اجرا شده است. بازه اجرای این طرح از 18 مهرماه 1403 تا 18 مهرماه 1406 پیش بینی شده و هم اکنون در حال اجرا است.

رئیس پژوهشگاه ملی سرطان جهاددانشگاهی گفت: با وجود پیشرفت های چشمگیر علوم پزشکی، همچنان یکی از مهم ترین مشکلات نظام سلامت و از بیماری های صعب العلاج و در بسیاری از موارد لاعلاج به شمار می رود؛ ازاین رو توسعه و به کارگیری درمان های نوین، ضرورتی اجتناب ناپذیر است. در این میان، ویروس درمانی و ژن درمانی سرطان به عنوان یکی از امیدبخش ترین رویکرد های درمانی نسل جدید، چشم انداز جدیدی برای درمان سرطان های مقاوم به درمان ایجاد کرده اند.

دکتر صرامی فروشانی افزود: این طرح با هدف ایجاد یک زیرساخت فناورانه پیشرفته برای طراحی، مهندسی ژنتیک، تولید و خالص سازی ویروس های انکولایتیک تکثیرپذیر و همچنین توسعه نمونه های اولیه این فرآورده ها تعریف شده است. این زیرساخت امکان طراحی و مهندسی سازه های ویروسی، تولید در مقیاس نیمه صنعتی، خالص سازی و انجام مطالعات آزمایشگاهی، پیش بالینی و بالینی را فراهم می کند و بستری پایدار برای توسعه محصولات آینده در حوزه ویروس درمانی و ژن درمانی ایجاد کرده است.

وی گفت: در چارچوب این پروژه، زیرساخت فناورانه مورد نیاز با موفقیت ایجاد و نخستین ویروس انکولایتیک پروژه از طریق فرآیندی مبتنی بر مهندسی ژنتیک طراحی و تولید و در مقیاس بالا خالص سازی شد. پس از آن، اثربخشی این فرآورده در مطالعات آزمایشگاهی به اثبات رسید، مطالعات پیش بالینی با موفقیت انجام شد و در ادامه، این فرآورده برای نخستین بار در کشور وارد مرحله کارآزمایی بالینی در درمان یکی از سرطان های صعب العلاج شد و فاز نخست این طرح با موفقیت به پایان رسید.

دکتر صرامی فروشانی افزود: از مهم ترین ویژگی های این طرح، ایجاد نخستین زیرساخت فناورانه بومی کشور برای طراحی، مهندسی ژنتیک، تولید و خالص سازی ویروس های انکولایتیک تکثیرپذیر، انتقال، توسعه و بومی سازی یک فناوری پیچیده و راهبردی در حوزه ویروس درمانی و ژن درمانی سرطان و ایجاد دانش فنی کامل آن در داخل کشور است.

رئیس پژوهشگاه ملی سرطان جهاددانشگاهی گفت: طراحی، تولید و خالص سازی موفق نخستین فرآورده ویروس انکولایتیک پروژه، دستیابی به توان تولید در مقیاس نیمه صنعتی، اثبات کارایی فرآورده در مطالعات آزمایشگاهی، انجام موفق مطالعات پیش بالینی و تأیید اثربخشی و ایمنی فرآورده و ورود آن به مرحله کارآزمایی بالینی و اجرای نخستین پروژه ویروس درمانی سرطان در کشور، از دیگر دستاورد های شاخص این طرح به شمار می رود.

وی افزود: این طرح یک پلتفرم فناورانه ایجاد کرده است که امکان توسعه نسل های بعدی ویروس های انکولایتیک و سایر فرآورده های حوزه درمان های پیشرفته (ATMP) را فراهم می کند و به یک محصول محدود نیست. این زیرساخت، ظرفیت توسعه محصولات متعدد در حوزه ویروس درمانی، ژن درمانی و سایر فرآورده های درمانی پیشرفته را فراهم کرده و بستر لازم برای توسعه محصولات دانش بنیان و تجاری سازی فرآورده های نوین درمان سرطان را ایجاد می کند.

صرامی فروشانی افزود: ایجاد دانش فنی و ظرفیت ملی در یکی از پیشرفته ترین حوزه های زیست فناوری پزشکی، ایجاد زیرساخت ملی برای توسعه درمان های پیشرفته، کاهش وابستگی کشور به فناوری ها و محصولات خارجی در حوزه ویروس درمانی و ژن درمانی و اثرگذاری ملی و راهبردی در توسعه فناوری های پیشرفته پزشکی و ارتقای جایگاه کشور در حوزه درمان های نوین سرطان، از دیگر نتایج این طرح است.

وی گفت: بیماران مبتلا به سرطان از فرآورده ویروس انکولایتیک توسعه یافته در این طرح در قالب کارآزمایی های بالینی و در آینده در ارائه خدمات درمانی بهره مند خواهند شد. پزشکان و مراکز درمانی تخصصی سرطان نیز امکان استفاده از این فرآورده را در مسیر توسعه و عرضه خدمات درمانی خواهند داشت. پژوهشگران و اعضای هیئت علمی دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی می توانند از زیرساخت، دانش فنی و پلتفرم ایجادشده برای توسعه نسل های جدید ویروس های انکولایتیک و سایر فرآورده های درمانی پیشرفته استفاده کنند.

صرامی فروشانی افزود: شرکت های دانش بنیان و تولیدکنندگان فرآورده های زیستی و ATMP می توانند از دانش فنی، فناوری بومی شده و زیرساخت ایجادشده برای توسعه، تولید و تجاری سازی محصولات مشابه بهره ببرند و پژوهشگاه ها و مراکز فعال در حوزه زیست فناوری، ژن درمانی و سلول درمانی نیز می توانند از این پلتفرم به عنوان زیرساخت توسعه فناوری های پیشرفته استفاده کنند.

وی گفت: این فناوری با افزایش دسترسی به درمان های پیشرفته، کاهش وابستگی به فناوری های خارجی و ارتقای توان ملی در حوزه درمان های نوین سرطان، برای نظام سلامت کشور نیز دستاورد راهبردی به همراه دارد. جهاددانشگاهی به عنوان مالک و توسعه دهنده این فناوری نیز از طریق ایجاد یک زیرساخت راهبردی، توسعه فناوری های پیشرفته، ایجاد ظرفیت تجاری سازی و گسترش همکاری های ملی و بین المللی از ظرفیت های ایجادشده بهره مند خواهد شد.

صرامی فروشانی گفت: پژوهشگاه ملی سرطان جهاددانشگاهی با اجرای این طرح، ظرفیت جدیدی را برای توسعه فناوری های پیشرفته درمان سرطان در کشور ایجاد کرده و گامی در جهت تبدیل دانش و توان پژوهشی به فناوری های مورد نیاز نظام سلامت برداشته است.